Ochrona środowiska a pole elektromagnetyczne od linii energetycznych

Od roku 2003 obowiązuje rozporządzenie Ministra Środowiska, które bez zmian od chwili ogłoszenia określa zasady wyznaczania zagrożeń od pól elektromagnetycznych i dopuszczalne wartości tych pól dla ogółu ludności. Istotne jest przy tym, że:

  • prawo nie zajmuje się w żaden sposób instalacjami (liniami lub stacjami) elektroenergetycznymi, jeżeli ich napięcie jest niższe od 110 kV – oddziaływanie środowiskowe instalacji pracujących pod niższym napięciem nigdy nie powoduje bowiem przekraczania wartości pól określonych jako dopuszczalne dla ogółu ludności,
  • z tych samych powodów prawo nie zajmuje się liniami kablowymi, nawet pracującymi przy najwyższych napięciach (tu należy odróżnić kable ułożone w ziemi, które nie oddziałują środowiskowo, od kabli pionowo wyprowadzonych na słupy kablowe, których oddziaływanie jest istotne),
  • prawo nakazuje rozpatrywanie pola elektromagnetycznego wyłącznie w miejscach dostępnych dla ludzi, przez co zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska rozumie się „dowolne miejsce z wyjątkiem miejsc, do których dostęp ludności jest zabroniony lub niemożliwy bez użycia sprzętu technicznego”,
  • w odniesieniu do obiektów stacji elektroenergetycznych przepis nakazuje analizę (pomiary przez akredytowane laboratorium lub inny uprawniony podmiot) w odległości nie mniejszej niż 1 m od ogrodzenia stacji.

W praktyce naszego laboratorium nie spotkaliśmy stacji elektroenergetycznej WN, w której dozwolone wartości natężeń pola elektromagnetycznego w miejscach dostępnych dla ludzi (poza ogrodzonym terenem stacji) byłyby przekroczone. W stacji NN (400 kV) wartości pól są większe, jednak także i tu w terenie otwartym nie napotkaliśmy przekroczeń.

Dla linii elektroenergetycznych WN i NN na poziomie gruntu (według rozporządzenia: w zakresie wysokości 0,3…2,0 m nad gruntem lub innym podłożem miejsca dostępnego dla ludzi) także nie stwierdziliśmy przekroczeń nawet w obszarze leżącym pod punktem największego zwisu przewodów. Wynika z tego, że linia WN/NN zaprojektowana w sposób typowy, zgodny z zasadami projektowymi, nie jest powodem przekroczenia dozwolonych poziomów pola elektromagnetycznego, to znaczy nie dochodzi do jakiegokolwiek naruszenia prawa.

Należy dodać, że w odniesieniu do linii elektroenergetycznych WN i NN laboratorium wykonujące pomiary dokonuje przeliczenia wartości natężenia pola magnetycznego (natężenie pola elektrycznego nie ulega zmianie w czasie eksploatacji linii) na warunki maksymalnie możliwe ze względu na konstrukcję lub zasady eksploatacji linii. Bierze się pod uwagę wzrost natężenia prądu w linii względem natężenia występującego w chwili pomiaru. Także i takie przeliczenie „na maksimum” nie wskazuje zwykle przekroczeń poziomów pola magnetycznego w miejscach dostępnych dla ludzi nawet bezpośrednio pod maksymalnym zwisem przewodów fazowych.

W przypadku kabli WN wyprowadzanych z ziemi na słupy kablowe pionowe odcinki kabli przy ziemi mogą być źródłem pola magnetycznego przekraczającego dozwoloną wartość, jednak w praktyce spotkaliśmy taki przypadek nie podczas pomiarów, a po przeliczeniu wzrostu natężenia pola magnetycznego na warunki maksymalnego obciążenia. Wynika z tego, że projektant linii napowietrzno-kablowej powinien przedsięwziąć środki zapobiegawcze, by strefa takiej przekroczonej wartości nie znalazła się w miejscu dostępnym dla ludzi (układ przewodów – prawdopodobnie korzystniejszy jest ułożenie trójkątowe niż płaskie, osłony lub odgrody wokół dolnej części słupa rozszerzające przestrzeń niedostępną dla ludzi wokół trzonu słupa).

Dla uzupełnienia podajemy, że przepisy ochrony środowiska ogólnego dopuszczają w przestrzeni na wysokości 0,3…2,0 m nad podłożem w miejscu dostępnym dla ludzi

natężenie pola magnetycznego H nie większe od 60 A/m,

natomiast dopuszczalne natężenie pola elektrycznego E jest zależne od przeznaczenia terenu i wynosi:

1 kV/m dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową,

10 kV/m dla każdego innego rodzaju terenu (w tym np. pól uprawnych).